مصاحبه با رییس اتحادیه آجیل و خشکبار کشوری

1-لطفا بیو گرافی کارهای خود را شرح فرمایید؟

اینجانب علیرضا رزانی ممقانی آجیل و خشکبار به عنوان شغل پدر بنده محسوب می شود پس از مدتی فعالیت در تهران و اصفهان محل کسب را به مشهد مقدس منتقل کردیم و به عنوان یکی از واحدهای عمده فروشی شروع به فعالیت کردیم

در سال...85.... عضو هیئت رئیسه اتحادیه آجیل و خشکبار مشهد مقدس شدم

از سال......88.... به عنوان رئیس اتحادیه مسئول و افتخارخدمت مردم را داشته ام

از سال ......94....... به عنوان رئیس اتحادیه کشوری آجیل و خشکبار منصوب شدم

در سال ........89.... به عنوان نماینده ی اتاق اصناف کشور از آجیل و خشکبار و حبوبات کشور شدم

از سال .....92......... به عنوان رئیس هیئت قایقرانی استان مدیر طرح و پروژه شهرک تخصصی آجیل و خشکبار و حبوبات خراسان رضوی

2– ثبت شیوه سنتی تهیه آجیل تبریز چه تاثیری در این محصول صادراتی خواهد گذاشت؟

شیوه ی سنتی تهیه آجیل تبریز که می توان به جرات گفت میراث فرهنگی تبریز و آذربایجان است و بخش از هویت فرهنگی هر قوم و کشوری است نوع جنس و آداب خاص پخت و فرآوری و نظایر آن –آنقدر مهم است که خیلی از کشور ما با همین حربه پای گردشگری و توریستی زیادی را به کشورشان یا شهرشان باز می کنند و می تواند در تبریز 2018 مورد استفاده قرار گیرد.

3-اهمیت و مزایای این ثبت ملی در چیست؟

ایجاد بسترهای نو آوری در صنعت که ثبت ملی آن برای یک منطقه اتفاق می افتد باعث توسعه ی اقتصادی و رشد سرزمین وسرمایه گذاری و باعث رونق منطقه و تجارت بین االملل در عرصه ی بازار جهانی افزایش دانش آن موضوع خاص و پیشرفت و. قدرت رقابت پذیری بنگاه های کوچک و متوسط آن صنف و صنعت خواهد شد.

4-جایگاه آجیل و خشکبار تبریز و ایران در جهان در چه حدی است؟

جايگاه در فرهنگ سنتى و باستانى: آجيل از دير باز به يكى از نمادهاى فرهنگ ايرانى بدل گشته است به صورتى كه برخى از مراسم سنتى ايرانيان مانند نوروز و يلدا تنها با حضور آجيل مفهوم خود را پيدا مى كنند. جايگاه در فرهنگ مذهبى: در بسيارى از مراسم مذهبى از نوعى آجيل، مرسوم به آجيل مشگل گشا استفاده مى شود كه هر چند توسط هيچ مرجع مذهبى اى تأييد نشده است اما مردم بر اين باورند كه مى تواند آنها را در رفع مشكلاتشان يارى كند. تخصیص یدر جدول صادرات غیر نفتی و بیشترین اشتغال بعد از صنعت نفت و مشتقات نفتی نشان از اهمیت جایگاه خشکبار ایرانی و به خصوص سهم خشکبار ایرانی تبریز است.

5-واردات آجیل و خشکبار چه صدماتی می تواند به این صنعت وارد کند؟

در بازار های جهانی نام ایران را با محصولات با کیفیت خشکبار می شناسند اما چند وقتی می شود که ورود محصولات بی کیفیت به کشور این بازار را زیر سوال برده است. محصولات بی کیفیتی که با وجود بی مزه بودن اما با قیمت پایین مشتریان را به خود جلب کرده و تولید کننده داخلی را روز به روز منزوی تر می‌کند و ادامه این روند نابودی بازار خشکبار داخلی را در پی دارد. محصولات خشکبار است که تولید داخل دارد که می توان بادام زمینی آفتاب گردان را نام برد در حالیکه اگر این واردات کارشناسی شده و ه اندازه ی نیاز و کمبود اتفاق افتاده در کشور میتواند مفید واقع شود و موجب تقویت و توسعه این صنعت میشود و حتی میتوان از این جریان فاتر رفته و به صادرات مجدد نیز فکر کرد.

6-چالش های تولید آجیل در ایران چیست؟

عوامل مختلفی در افزایش کیفیت خشکبار دخالت دارند که بخشی مربوط به وضعیت جغرافیایی، آب و خاک و شرایط اقلیمی است، اما نحوه برداشت، حمل و نقل و نگهداری محصول تازه، فرایندهای فرآوری خشکبار مانند شستشو، پوست گیری و بسته بندی نیز در حفظ کیفیت این محصولات مؤثر هستند. بر اساس آمار اعلام شده، در حال حاضر بیشترین سهم تجارت پسته و گردو در اختیار آمریکا، خرما در اختیار پاکستان و مصر و کشمش در اختیار ترکیه است. این در حالی است که ایران در رده سوم تولید گردو بعد از آمریکا و چین قرار دارد. ایران تنها نیم درصد از سهم تجارت جهانی تولید محصول گردو را در اختیار دارد ، جایگاه ایران در این حوزه یازدهم است. یکی از دلایل عمده این تضاد، ضعف در کیفیت بسته بندی است که با ارتقای کیفیت بسته بندی، ارزش افزوده گردوی ایران در بازارهای جهانی افزایش پیدا کرده و می توان ارزآوری خوبی از صادرات این محصول ارزشمند بدست آورد.

7 – زمینه های صادراتی آجیل و خشکبار ایران در بازارهای بین المللی چگونه است؟

بازارهای اقلام خشکبار، در دست رقبا افتاده، به‌طوری که در پسته با آمریکا، در کشمش با ترکیه، در خرما با مصر و عراق و در انجیر با ترکیه و پاکستان رقابت سختی داشته‌ایم و حالا متاسفانه گوی رقابت از دست ما خارج شده و به دست رقبا افتاده است صادرات خشکبار به طور سنتی دوسوم سبد صادرات کشاورزی را در بر می‌گیرد. طی 11 ماه نخست سال‌جاری نیز به‌رغم بحران‌ها و تحریم‌ها، ارزش صادرات پسته 644میلیون دلار برآورد شده که باید بر این رقم، آمار صادرات دیگر انواع خشکبار مانند کشمش و خرما و... را نیز افزود. با این حال کاهش چشمگیر صادرات خشکبار نگران‌کننده است و نیازمند توجه و کمک نهاد های و ارگان های دولتی و هیئت های سیاسی از طرف دولت از صادر کننده و فعالین این صنعت هستیم تا بتوانیم جایگاه از دست رفته را پس بگیریم.

8- چه برنام هایی برای ثبت جهانی آجیل تبریز در دست است؟

تشکیل انجمن آجیل و خشکبار استان، تشکیل کنسرسیوم صادراتی آجیل و خشکبار تبریز، عضویت در انجمن بین المللی آجیل و خشکبار دنیا (INC)، انجام طرح های تحقیقاتی در حوزه های بازاریابی، بسته بندی و الزامات کیفیت و استانداردهای فرآوری آجیل و خشکبار، شرکت در نمایشگاه های بین المللی داخلی و خارجی، تشکیل شبکه های مشترک خرید و فروش و برنامه های آموزشی در حوزه های امور گمرگی، تجارت بین الملل و مدیریت فروش و در حقیقت حفظ جایگاه و سهم بازار قوی و ثابت برای خشکبار تبریز

9- تکنولوژی نوین آجیل و خشکبار در صنعت بسته بندی حوزه آجیل وخشکبار چه تفاوتی با وضع کنونی داخلی دارد؟

ارزش صنعت بسته بندی در ایران در مقایسه با کشورهای دیگر ، از وضعیت چندان مطلوبی برخوردار نیست. ارزش کل لوازم بسته بندی در سال 1389 حدود 1/2 میلیارد دلار برآورد شده که البته این رقم بدون احتساب ارزش لوازم بسته بندی در کارگاه های صنعتی با کمتر از 10 نفر کارگر است. بیشترین ارزش لوازم بسته بندی مربوط به صنایع غذایی و آشامیدنی و کمترین ارزش لوازم بسته بندی مربوط به صنعت بازیافت است. البته با احتساب کارگاه های صنعتی دارای یک تا 10 نفر کارگر ، ارزش لوازم بسته بندی مصرفی در تولیدات صنعتی کشور در سال 1389 ، 6/2 میلیارد دلار برآورد می شود که نسبت به 7 سال پیش از آن یعنی سال 1382 حدوداً سه برابر شده است. بررسی سهم ارزش بسته بندی از تولید ناخالص داخلی کشور طی سال های مختلف نشان می دهد ، سهم صنعت بسته بندی از تولید ناخالص داخلی روندی نزولی داشته و در سال 1389 حدود 68/0 درصد بوده است.

بررسی آمارهای موجود در صنعت بسته بندی و مقایسه آن با کشورهای دیگر نشان می دهد که سهم ایران در صنعت جهانی بسته بندی بسیار ناچیز است. پائین بودن جایگاه ایران در صنعت بسته بندی و نبود چشم انداز روشنی از رشد این صنعت می تواند تبعات منفی برای اقتصاد کشور به دنبال داشته باشد. صنعت بسته بندی به عنوان توانمندساز بخش های اقتصادی عمل می کند. ضعف در این صنعت می تواند آسیب های جدی به سایر بخش های اقتصادی وارد سازد. این ضعف در نهایت باعث ضعف شرکت های ایرانی در بازارهای صادراتی و بازارهای داخلی شده و مزیت رقابتی چندانی نخواهند داشت. بسته بندی به عنوان یک صنعت نقش بسیار زیادی در اشتغال و افزایش درآمد ملی دارد. بسیاری از کشورهای جهان در تلاش هستند از این بازار رو به رشد جهانی سهم قابل توجهی را از آن خود کنند. در این میان تاکنون کشورهایی همچون امریکا ، چین و ژاپن توانسته اند جایگاه ممتازی در این بازار به دست آورند. ژاپن در حال حاضر بعد از امریکا و چین ، در رتبه سوم جهانی قرار دارد و 3/1 درصد از تولید ناخالص ملی این کشور از صنعت بسته بندی است. اما در کشورمان تنها 68/0 درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل می دهد. بازار بسته بندی در جهان بازار رو به رشدی است و بسیاری از کشورها تلاش دارند با حرکت به سمت بسته بندی سازگار با محیط زیست و به روز رسانی تکنولوژی های این صنعت ، جایگاه خود را بهبود بخشند. عوامل متعددی باعث رشد روزافزون این بازار شده است که از جمله می توان به افزایش جمعیت ، رشد اقتصادی کشورها و افزایش قدرت خرید مصرف کنندگان ، تغییر سبک زندگی مصرف کنندگان ، تمایل آنان به مصرف مواد غذایی آماده و منجمد ، گرایش به زندگی راحت در میان مصرف کنندگان ، تغییر ساختار سنی جمعیت ، تغییر در ساختار خانواده (اشتغال همزمان والدین و نیاز آنان به مواد غذایی آماده) ، سیاست های حمایتی دولت ها از صنعت بسته بندی ، و افزایش حساسیت مصرف کنندگان نسبت به سلامت و بهداشت مواد غذایی ، افزایش نقش بسته بندی در حمل و نقل محصولات در سطح جهانی و منطقه ای اشاره کرد. این تغییر و تحولات در کشور ما نیز وجود دارد و باعث رشد روزافزون بازار بسته بندی شده است ولی با توجه به این موضوع آهنگ رشد این صنعت در کشورما بسیار کند است. نگاهی به سهم صنعت بسته بندی از تولید ناخالص داخلی ایران نشان می دهد که این نسبت در طی سالهای گذشته رو به رشد نبوده و با کشورهای توسعه یافته فاصله بسیار زیادی دارد ، اما اگر شاخص مصرف سرانه بسته بندی را بررسی کنید مشاهده می شود که سرانه مصرف بسته بندی در کشور روندی رو به رشد داشته و از 12 دلار در سال 1382 به بیش از 35 دلار در سال 1389 رسیده است. این روند نشان از عدم همخوانی بین روند رو به رشد مصرف و تولید دارد که نتیجه این روند ، افزایش واردات بسته بندی خواهد بود. برای پاسخ به نیازهای روز افزون کشور در بخش بسته بندی لازم است که برنامه ای جامع در این خصوص طراحی و اجرا شود که پیشنهاد های زیر می تواند در این مسیر کمک شایانی به توسعه این صنعت کند: مطالعه همه جانبه وضعیت بسته بندی در کشور و تحلیل نقاط قوت و ضعف آن و ترسیم نقشه راهی بلند مدت برای حمایت از صنعت بسته بندی در کشور با توجه به این که در آینده بسیاری از مصرف کنندگان به تبعات زیست محیطی صنعت بسته بندی حساسیت بیشتری از خود نشان خواهند داد ، از این رو ، جهت پاسخ به این نیازها و ایجاد توازن بین الزامات توسعه ای این صنعت و تبعات زیست محیطی آن ، تمرکز به بسته بندی سازگار با محیط زیست از اهمیت زیادی برخوردار است. بررسی برنامه های کشورهای دیگر نیز مؤید این نکته مهم است. - افزایش آگاهی های عمومی در خصوص صنعت بسته بندی از طریق برگزاری نمایشگاه های سالانه ، دوره های آموزشی و غیره - مبادله تجارب فنی با کشورهای دیگر و سازمان های بین المللی - همکاری با سازمان های خارجی از جمله سازمان جهانی بسته بندی ، فدراسیون آسیایی بسته بندی ، فدراسیون اروپایی بسته بندی و فدراسیون بسته بندی امریکای لاتین - انجام بازدید از کشورهای خارجی با ارسال گروه های بازدید از کشورهای موفق - افزایش توجه به تعالی شرکت های فعال در این صنعت از طریق اعطای جوایز ویژه بسته بندی مسئولان امر باید کار کارشناسی انجام دهند و مایحتاج نیاز مورد نیاز کشور را از طریق مبادی قانونی تامین کنند چرا که واردات از طریق قاچاق ضربه مهلکی به تولید کشور وارد می کند. رئیس اتحادیه آجیل و خشکبار ادامه داد: طی سال های گذشته واردات بی رویه کار را به جایی رساند که کشاورزان داخلی انگیزه خود را برای کاشت محصول از دست دادند. وی گفت:کشور ما که از نظر خشکبار در دنیا حرفی برای گفتن داشت ،اما متاسفانه واردات بی رویه موجب شد که در برخی اقلام از قبیل آفتابگردان و بادام زمینی با وجود پتانسیل های تولید در داخل، اقدام به واردات کنیم. ارزانی ممقانی تصریح کرد: هم اکنون بازارهای صادراتی خود را به سبب عدم حمایت های لازم و قیمت تمام شده بالا از دست دادیم از این رو لازم است که با حمایت جدی از کشاورزان ، مجدد در عرصه جهانی حضور پررنگی داشته باشیم.

10 - سهم خشکبار ایران در بازارهای جهانی چه میزانی است؟

با وجود اینکه صنعت خشکبار در ایران از قدمتی 140 ساله برخوردار است اما متاسفانه به دلیل مشکلاتی که در این صنعت تاکنون وجود داشته، سهم ایران از بازار 180 میلیارد دلاری، تنها صادراتی به ارزش 2 میلیارد دلار است. در چند سال اخیر خرما، انجیر، کشمش و پسته بیش از پیش جنبه صادراتی پیدا کرده است و سهم صادرات غیرنفتی در این حوزه بیشتر شده است. صادرات سنتی خشکبار ایرانی و گسترش فعالیت‌های بازاریابی و تبلیغاتی کشورهای رقیب، سهم ایران را در بازارهای جهانی کاهش داده است که به تبع آن، درآمدهای ارزی ناشی از صادرات آن کاهش یافته است.

11 - چالش های رقابت پذیری آجیل و خشکبار ایرانی با انواع خارجی آن در چیست؟

کشورهای دنیا به اهمیت کشاورزی به صورت عام و خشکبار به صورت خاص پی برده اند و به همین دلیل تولید محصول و تنوع آن در دنیا بالا رفته، در حالی که هنوز بخش قابل توجهی از صنعت کشاورزی ایران به دلیل عدم توجه مناسب سنتی است و هزینه تولید و قیمت نهایی هم بالاست. در نتیجه رقابت پذیری محصولات ایرانی با انواع خارجی دچار کاهش می شود. از طرف دیگر بحث کیفیت محصولات ایرانی هم از دیگر چالش ها برای رقابت جهانی است. باقی مانده سموم یا مواردی مانند آلودگی پسته ایرانی به آفلاتوکسین اعتبار محصول تولیدی کشور را پایین می آورد.